Bro Alamagn
Korsika
Breizh

Serriń Ar vro

Serriń Sevenadur

Bro Gembre

Serriń Ar vro

Serriń Sevenadur

Enez ar Skorn
Roumania
Bro Spagn
Izelvroioł
Belgia
Katalonia
Inizi Faero
Bro Skos
Lituania
Ar vro - Istor

Ar Ragistor

Ar paleolitik

Ar paleolitik zo oadvezh ar maen benet, betek 5000 kent J.-K.
D’ar mare-se e oa rouez an dud, hag e chaseent
mamouted, arzhed, tigred, kirvi ha loened all c’hoazh.

Un nebeud lec'hiennoł arkeolokel zo bet kavet e Breizh :

  • Lec'hienn Sant Maloł Fili

(e-kichen Lohieg) ; an hini goshań e Breizh eo al lec'hienn-mań (war-dro 700 000 bloaz kent Jezuz-Krist)

  • Lec'hienn Menez Dregan

(e kumun Ploeneg) war-dro 450 000 bloaz kent J.-K

  • Lec'hienn Sant Kolomban

(e-kichen Karnag) war-dro 400 000 bloaz kent J.-K

  • Lec'hienn Grainfollet

(e-kichen Sant-Servan) war-dro 90 000 bloaz kent J.-K

  • Lec'hienn Menez Dol

(e-kichen Dol) war-dro 70 000 bloaz kent J.-K

Ar mezolitik

(etre 5 000 ha 3 500 kent J.-K )

E-pad ar maread-se e klouaras an amzer ha resed ar mor da uhelaat kalz. Koadoł gwez-bezv, derv ha kelvez a greskas e-lec'h stepennoł ar paleolitik.

En Enez Tevieg e-kichen Kiberen ez eus bet kavet roudoł eus an dud a veve enni e dibenn ar mezolitik. Chaseal a raent kirvi, yourc'hed ha lern. Pesketa ha kregina a raent ivez a-benn debriń.

Lakaet e veze korfoł ar re varv ba fozioł gant o binvioł. An dra-se a ro da sońjal e krede an dud en un dra bennaket, ur seurt relijion marteze.

An neolitik

(etre 3 500 ha 1 500 kent J.-K )

‘’Oadvezh ar maen levnet’’ eo an neolitik.

E-pad ar maread-se e teuas tud deus ar Mor Kreizdouar da vevań el ledenez, ha krog an dud da vevań skoachet un tamm. Ur relijion nevez hag daoreoł beziań nevez a zeuas gante. Stagań a raent da c'hounit plant, ha da zońvaat loened. Sevel lochennoł ha fardań podoł-pri evit miret hag aozań boued. Sevel traoł bras maen ivez : karnioł, alezioł-toet ha peulvanioł.

Ar c'harnioł a oa bezioł evit strolladoł tud, familhoł pe meuriadoł.

Karn Barnenez e Plouezoc'h a zo unan eus ar re vrudetań e Breizh. Savet eo bet adalek 4 600 bloaz kent J.-K, hag e vent war-dro 70 metr hir, 15 hag 20 metr ledan hag 8 metr uhel.

Karnioł all zo e Landeda, Gwitalmeze ha Karnag.

  • Alezioł-toet

Ur peulvan zo ur maen en e sav, bet plantet e-barzh an douar da vare an istor a-gent pe ar proto-istor. Bez e vez peulvanioł distro. A-wechoł all e vezont plaset a-regennoł. Ral a wech e vezint war gelc’h ; neuze e vez graet « cromlech-ioł » anezhe, pe « krommlec’hioł » (ar ger a deu deus ar c’hembraeg).

An Henamzer

Kartenn ar C'halianed e Breizh

Marevezh galian

Pemp poblad (pe meuriad) Galianed a oa en Arvorig :

Ar Grennamzer

Gant ar Romaned e voe aloubet an tiriad a veze graet Breizh anezhań war-lerc’h, evel ma veze graet e pep lec’h en Arvorig da vare Brezelioł Kaezar e Galia/Brezelioł Kaezar e Galia. E dibenn ar Vvet kantved e teuas miliadoł a Vretoned (a oa o chom war an tirad a reer Breizh-Veur anezhań bremań) da annezań an tiriad, abalamour ma vezent skarzhet kuit gant an Angled hag ar Saozon. Gant o boazamantoł hag o yezh e oa deuet ar Vretoned en Arvorig. Lakaet e oant bet da zont war an tiriad-se ur nebeut amzer a-raok evit difenn an Impalaerezh roman a veze aloubet gant ar C’hermaned. Gant ar Vretoned e voe anvet an tiriad a voe graet Breizh-Vihan anezhań e-pad pell, un anv damheńvel ouzh hini an enezenn ma oant a orin. Er Grennamzer uhelań e oa bet rannet Breizh etre div rouantelezh ha war-lerc’h etre teir rouantelezh – Domnonea, Kerne ha Bro-Ereg, a voe Bro-Warog hec’h anv kentań. Bodet e oa bet an teir rouantelezh dindan aotrouniezh roueed ha duged Breizh en IXvet kantved.

Rouantelezh Breizh

( IXvet - Xvet kantved )

En 845 e voe krouet rouantelezh kentań Breizh gant Nevenoe, pa oa bet trec’h lu ar Vretoned war Charlez ar Moal, roue Frańs, en emgann Ballon, ur gźriadenn nepell diouzh Redon, en Il-ha-Gwilen. En 851 e voe trec’h lu ar roue Erispoe, ur mab da Nevenoe, ur wech c’hoazh war lu ar roue Charlez ar Moal en emgann Yenglenn. Rak-se ez anavezas Charlez ar Moal e voe trec’h ar Vretoned warnań ha dizalc’h e teuas Breizh da vezań. D’ar mare-se e voe staget Bro-Naoned ha Bro-Roazhon ouzh rouantelezh Breizh. Aloubiń a reas ar roue Salaun diwezhatoc’h Broioł Coutances hag Avrańchez. Gant Salaun eo e voe astennet rouantelezh Breizh en he brasań. Ar Vikinged, siwazh d’ar Vretoned, a aloubas Stad unanet kentań Breizh e 913. Hogen distreiń a reas Alan Barvek, ur mab-bihan da roue diwezhań Breizh, gant skoazell roue Bro-Saoz Athelstan of Wessex, da Vreizh ha trec’h e oa bet war ar Vikinged e 937.

Mare ar feodelezh

( Xvet - XIVvet kantved )

En IXvet kantved e teuas Breizh unanet-se da vezań ur rouantelezh dizalc’h. Distrujet hag aloubet e voe war-lerc’h gant ar Vikinged e deroł an Xvet kantved. Adsavet e oa bet Breizh hogen ne oa mui ken kreńv all, ken ma ne oa nemet un dugelezh anezhi (ur gontelezh hepken hervez tud zo). Ur skod a bouez e oa etre Normandi hag Anjev, ha da c’houde etre Bro-Saoz ha Bro-C’hall a-raok dont da vezań ur vro dizalc’h en-dro da vare remziad an tiegezh Mońforzh (XIVvet-XVvet kantved). Ur vro distag e chomas betek ar XVIvet kantved, daoust d’ar brezel hźrezh (1341-1364), daoust d’ar C’hallaoued a glaske lakaat ar vro e beli o Stad, daoust d’ar Saozon a glaske ren ar vro. Melestradurezh c’hall ar Renadur kozh a anaveze Breizh da vroad.

Dugelezh Breizh

Da-heul e voe trec’h rouantelezh Bro-C’hall, ur rouantelezh c’halloudus anezhi, war an dugelezh da vare emgannoł 1488 ha 1491. Gant se e oa bet boulc’het an hent a gase d’an unaniezh. Daou seurt unaniezh a voe. Da gentań penn e oa bet unanet ar benntierned dre zimeziń (3 dimeziń a oa bet lidet evit unaniń penntierned Bro-C’hall ha Breizh). Da eil, e 1532, o doa goulennet Stadoł Breizh, a oa bodet e Gwened, e vije unanet an dugelezh hag ar rouantelezh da viken. Stadoł Breizh, evit gwir, a veze lakaet ar wask warno d’ar mare-se ha ned ae ket gwall vat an traoł ganto abaoe ma oa bet sinet ar skrid-embann roueel e Plessis-Macé (Anjev). Mirout a reas Breizh dreistwirioł zo (al lezenniń hag ar sevel tailhoł dibar), koulskoude, betek an [Dispac’h c’hall]]. E-pad nozvezh ar 4 a viz Eost 1789, evit gwir, e voe torret dreistwirioł ar c’humunioł, ar c’horfuniadoł, an noblańs, ar c’hloer… ha dreistwirioł Breizh.

Ar XVvet kantved, ar XVIvet kantved hag ar XVIIvet kantved a vez sellet outo evel prantadoł eus an toniusań e Breizh. D’ar mare-se e veze treuzdouget marc’hadourezhioł a-leizh dre vor etre Spagn, Bro-Saoz hag Holland. Breizh a oa, anat eo, e kreizig-kreiz an hentoł-se. Al lien kanab, al lien lin, ar c’hrezioł, e-touez traoł all, zo anezho arouezioł eus ar prantad-se ma rae berzh-kaer ar c’henwerzh e Breizh. Gant an arc’hant bras dastumet d’ar mare-se e voe diorroet-mat glad ar savouriezh er vro. Ostel an Arc’hant Roazhon a oa an hini kentań eus Frańs. Da vare Colbert e voe diorret an arme e Breizh hag abalamour d’an dizemglevioł a veze etre Frańs ha Bro-Saoz ez eas Breizhiz tamm-ha-tamm war baouraat. En XIXvet kantved e voe an traoł en o gwashań.

Rannet e voe Breizh etre kontelezhioł (Kerne, Leon, Bro-Ereg, Landreger, Pentevr, Porc’hoed, Naoned, Roazhon…) ha goude an eizh aotrouniezh a droas e pevar frezidial, a voe rannet etre senesaliezhoł ivez. Rannet e oant ivez etre nav eskopti.

 

An dispac'h gall hag an XIXvet kantved

Da vare an Dispac’h gall, e-pad nozvezh ar 4 a viz Eost 1789 e voe lamet ar provińsoł. E-se ne oa ket Breizh un ensavadur melestradurel anezhi ken. E 1790 e voe rannet etre pemp departamant :

E 1848 e oa ar pemp departamant breizhat dindan aotrouniezh an Naonedad Michel Rocher, anezhań penngomiser Breizh. Hennezh a oa e penn ar gomiserien all (=prefeded) e Breizh

 

Diwar : http://br.wikipedia.org/wiki/Istor_Breizh


deiziad ar grouidigezh : 01/04/2009 @ 10:15
Kemm diwezhań : 29/04/2009 @ 16:14
Rummad : Ar vro
Pajenn lennet 374 gwech


Ragwelet ar bajenn Ragwelet ar bajenn     Moullań ar bajenn Moullań ar bajenn

 
Evezhiadennoł diwar-benn ar pennad-mań


N'eus bet evezhiadenn ebet evit poent.
Bezit an hini kentań !


 
Deiziadur

Gweladennoł

   

   kevreet

Bannieloł da livań

W3C CSS Skins Papinou © 2007 - Licence Creative Commons
^ Nec'h ^